GenelYakınçağYeniçağ
Trend

Venedik ile Özdeşleşen Festivâl Maskelerinin Târihi

Hoşgörü ve Yozlaşma İkilemindeki Yaygın Toplumsal Âdet

Venedik maskeleri, kullanıcının kimliğini koruma konusunda, oldukça uzun bir geçmişe sâhip… İtalyanlar, bu maskelerle günlük yaşamda fakirliğin ve suçun gizlenmesini, bir kültür hâline dönüştürmüştü.

Venedik, XVIII. yüzyılda da son derece zengin ve güçlü bir ticârî, sîyâsî imparatorluktu. Akdeniz’deki konumu, kendisine Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya’da, sayısız ticâretin yolu açtı. Yâni Venedik’teki çoğu vatandaş, yüksek yaşam standardına sâhipti dersek, pek de yanlış olmaz.

Venedik maskeleri, bu şehrin sâdece eğlence hayatını değil; aynı zamanda tehlikenin ve entrikanın da tarihini oluşturuyor.

Maskeli Bir Kişi, Olmak İstediği Şahsiyete Dönüşüyordu

Venedik’te dolaşırken, olağanüstü derecede dekoratif, birçok maske görmek mümkündür. Bunlar, esas olarak iki kategoriye ayrılır; karnaval sırasında giyilen geleneksel maskeler ve diğer zamanlarda kullanılan, karakter maskeleri…

Venedik maskelerinin işlevi, hem oldukça pratik hem de heyecan verici bir nitelikteydi. Maskeli bir kişi, olmak istediği kişi olabilirdi ve ne yapmak istiyorsa onu yapabilmekte özgürdü. Zavallı bir adam, makam sâhibi bir soylu olabilir; bir kadın, erkek gibi davranabilirdi ya da tam tersi.

Fakirler, Soyluların Balolarına, Maskeler Sâyesinde Girebiliyordu

Venedik maskeleri, bir dönem kadınların, erkeklerin egemen olduğu yerlere girebilmesi ve fakirlerin, süslü balo elbiseli zengin partilerinde, soylularla karışabilmesi gibi amaçlara hizmet ediyordu.

Üstelik XVIII. yüzyılda, siyâsî oylamalara katılırken, insanların gizliliğini sağlayabilmesi için de standart bir kamuflaj görevi görüyordu.

Doktorlar, Vebâlı Hastalardan Korunmak İçin Özel Maskeler Kullanıyordu

Vebâ, Venedik’i defalarca perîşân etti ve gagalı olarak tâbîr edilen meşhur maskeler, İtalyan doktorlar tarafından bir sağlık önlemi olarak kullanıldı.

Başlangıçta, Fransız doktor Charles de Lorme tarafından vebâ ile savaşmak için popüler hâle getirilmiş bu maskenin gözleri, hastalığa mâruz kalmamak için kristal lenslerle donatılmış ve uzun gagası, hastalıktan uzak tuttuğuna inanılan çeşitli ot ve ilaçlarla doldurulmuştu.

Devlet Görevlileri, Gizli İşlerini Maskelerin Altında Yürütüyordu

Maskeler, kimi zaman çeşitli pragmatik amaçlara da hizmet ediyordu. Venedik şehri, nispeten küçük bir yerdi; bâzen başkalarının, ne gibi anlaşmalar yaptığınızı bilmesini, istemeyebilirdiniz. İşte bu maskeler, devlet görevlileri ve câsuslar için kusursuz bir araç ve yöntemdi.

Kumar ile Eşcinsellik Gibi Gizlenen Kişisel Tercihler ve Kötü Alışkanlıklar, Yükselişe Geçti

Eşcinsellik, o zamanlarda ölümle cezâlandırılırdı; ancak maskeler sâyesinde, Venedik yasalarında küçük boşluklar doğdu. Maske aracılığıyla erkek kullanıcıların, diğer erkeklerle homoseksüel ilişkiler kurması, hiç de zor değildi.

Kumar vb. kötü alışkanlıklar, gece gündüz sokaklarda, evlerde, hattâ iş yerlerinde bile devâm etti. Kadın giyimi, daha belirgin hâle geldi. Kamusal olarak kınandığı hâlde, eşcinsellik de halk tarafından benimsendi. Râhipler ve çeşitli din adamları dâhi maskeli gezip uygunsuz davranışlarda bulunmaya başladı.

Halkın Yoldan Çıktığı Savı ile Kullanım Sınırlandırıldı

Gel zaman git zaman, halk; lüks, hoşgörü ve ahlâkî bozulma gibi ikilemlerle karşı karşıya kaldı. Bu durum, şehrin otoritesine de zarar vermeye başladı. Sonunda, günlük yaşamdaki maskeler, yasaklandı ve kullanımı da yılın sâdece belirli aylarıyla sınırlandı.

Venedik maskeleri, şimdilerde meşhur karnavalıyla yıl boyunca turistleri, dansçıları ve yarışmacıları etkilemeye devâm ediyor. Bu şâşaâlı maskeler, Cadılar Bayramı’ndan tutun da maskeli balolara ve Kuzey ile Güney Amerikalıların “Mardi Gras” dedikleri geleneğe kadar, geniş alanlara yayıldı.

Ancak bilinen bir gerçek var ki; bu maskeler, her zaman, İtalyanların zengin târihlerini taşımakta ve yansıtmakta.

Daha Fazla Göster

Sefa Yapıcıoğlu

Alternatif Târih'in Kurucusu ve Genel Yayın Yönetmeni'dir. Celâl Bayar Üniversitesi, Fen - Edebiyat Fakültesi, Târih Bölümü ile aynı üniversitenin; Sosyal Bilimler Enstitüsü, Târih Anabilim Dalı, Yeniçağ Târihi Tezli Yüksek Lisans Programı mezunudur. Yine aynı üniversite ve enstitünün; Târih Anabilim Dalı'nda, Doktora (Ph.D.) eğitimine devâm etmektedir. Şer'îyye Sicilleri konulu tezleri, Türk Halk İnanç ve İnanışları'yla ilgili araştırmaları, Türk Târihi ile özelde Klasik Dönem Osmanlı Târihi vs. alanlarda sayısız çalışmaları mevcuttur. "Alternatif Târih, Türkmen Irımları (Halk İnanışları), Şahsiyetler, Alternatif Târih Metinleri, Târihin Öteki Dünyâsı (Sıra Dışı Olaylar ve Karakterler)" gibi yayımlanmış kitapları, "Meczûp" vb. editörlüğünü üstlendiği yayınlar ile çeşitli makâleleri bulunmaktadır. Kendisini; "Târih Kreatörü & Şimdiki Zaman Gözlemcisi" olarak tanımlamaktadır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı