GenelYakınçağ
Trend

Telefonun Gerçek Mûcîdi; “Antonio Meucci”

Tâlihsiz Mûcit Meucci, Telefonun Patentini, Parasızlık Nedeniyle Graham Bell'e Kaptırdı!

Bugün için “telefonu kim îcât etti” sorusunun cevâbı, oldukça basit ve belli: Elbette “Alexander Graham Bell”! Fakat aslında Bell, telefonun asıl mûcîdi değil; meydanı boş bulup telefon patentini almayı başarmış, şansı son derece yâver gitmiş bir isimdi.

Telefonun îcâdına dâir sayısız tartışma ve entrika öyküsü mevcut. Bu konu hakkında yazılan kitaplar, makâleler ve açılmış dâvâların haddi, hesâbı yok.

Tabii ki bugün, Alexander Graham Bell, telefonun mevcut babası… Ne de olsa, ilk patenti kapmıştı; ancak bir telefon fikri ile uğraşan ilk mûcit değildi. İtalyan göçmen “Antonio Meucci”nin başarılı ve öncü çalışmaları, yoksulluğunun içinde kaybolup gitmişti.

İlk Telefonun Mûcîdi; Bell Değil, Meucci’ydi!

Antonio Meucci, 13 Nisan 1808 târihinde, Floransa’da doğdu. Babası Amatis, bakmakla yükümlü olduğu, geniş bir âileye sâhip bulunan, Toskana Büyük Dükalığı’nda görevli bir devlet memuruydu.

Âilenin dokuz çocuğundan biri olan Meucci’nin peşini, yoksulluk hiçbir zaman bırakmadı. Her tâlihsiz mûcit gibi, gümrük muhafızlığı, bekçilik vb. sıradan işlerle uğraşan Meucci, ayrıca şehirdeki çeşitli tiyatrolarda teknisyen olarak da ara sıra, bâzı işler yaptı.

Pergola’daki görev süresi boyunca Meucci, bir ucunda hoparlör ve diğer tarafında kulak trompetiyle akustik bir boru inşâ etti. Kontrol odasında çalışan Meucci, sahne ve oda arasındaki ses bağlantısını sağlıyordu. Meucci, yaratıcı yeteneklerini daha dinamik bir ortamda geliştirmek istiyordu.

Bu nedenle 1 Mayıs 1850 günü ayak basacağı New York’a gidebilmek için 23 Nisan 1850 târihinde, son çalıştığı yer olan Havana’dan ayrıldı.

Telefonu Îcât Etti, Fakat Patentini Alacak Kadar Parası Yoktu

1830’lu yıllarda, hastalıkları elektrik şokuyla tedâvî etmek için çeşitli yöntemler üzerinde çalışırken, seslerin, bakır tel üzerinden elektriksel darbelerle geçebildiğini keşfetti.

Bu çalışmalarını sürdürmek üzere Amerika’ya göç eden Meucci’nin eşi Esther’in hastalanması, “konuşma telgrafı” konusundaki araştırmasını, teşvîk etti. Çünkü bu fikri sâyesinde, eşi, kendisiyle ve başkalarıyla yatak odasından iletişim kurabilecekti.

Bu büyük, kıvrak zekâ, 1860’lı yıllarda, adını “Teletrofono” koyduğu, telefonun atasını îcât etti. 1854 yılında prototipini geliştirmeyi başardığı Teletrofono, sesi, önce elektrik dalgalarına, daha sonra ise âletin diğer ucunda, tekrar sese çeviriyordu. Yâni telefonun ilk örneğini, ortaya çıkarmıştı.

Bu buluşu patentlemesi için 250 dolara ihtiyâcı vardı. Fakat mûcîdin bütçesi, patentini yalnızca beş yıl boyunca korumaya almasına yetmişti. Teletrofono, yoksulluk ve sponsorsuzluktan dolayı beş yıl sonra târih olup ortadan kalktı.

1856 ile 1870 yılları arasında, Meucci, otuzdan fazla telefon tasarımı üretmişti. Gel gelelim ki modelleri hayâta geçirecek birini bulmak, hiç de kolay olmayacaktı.

Telgraf ve Telefon Tasarımlarıyla Uğraşmaya Devâm Etti

İtalyan bir göçmen olan Antonio Meucci, 1849 yılında, konuşan bir telgraf ve telefonun tasarımını geliştirmeye, kendisini adamıştı. O zamanlar, Amerika’da kayda değer bir galvanik tesis yoktu; bu nedenle elektrolizlenecek nesneler, genellikle Pâris veyâ Londra’ya gönderilirdi. Ancak Meucci, işi çok daha düşük bir mâliyetle ve uygun kalitede yapmayı başardı.

250 Doları Olmadığı İçin Tüm Başvuruları Reddedildi

Telefon cihâzı için 1871 yılında, ABD Patent Ofisi’ne başvurmuş; ancak başvurusunda elektromanyetik ses iletiminden bahsetmemişti. Western Union Telgraf Şirketi’ne bir model ve teknik detay gönderdi; ancak yöneticilerle toplantı randevusu alamadı.

Meucci, kapitalist şirketlerin buluşuna yatırım yapması ve patent için bir finansör bulmak için tüm kapıları çalmaya başladı. Yaşadığı maddî zorluklar nedeniyle 1874 yılından sonraki patent ihtârını yenileyemeyen Meucci’nin talihsizliği, bu şekilde devâm etti.

Meydanı Boş Bulan Graham Bell, Patenti Kaptı

Antonio Santi Giuseppe Meucci, tıpkı Bell gibi ses dalgalarına karşı yoğun çalışmalar yapan, İtalyan bir mûcitti. Bell, kuşkusuz asıl telefon modelinin patentini alan ilk kişi ve şirketi de telefon hizmetlerini başarıyla piyasaya sunan ilk şirketti…

Ancak o dönemden beri birçok insan, patenti hak eden diğer mûcitleri ortaya çıkarmakta kararlı tavırlar sergiledi ve sergilemeye de devâm etmekte. Bu, hak yediği düşünülen gürûhun başında da Bell, Meucci’nin fikirlerini çaldığı iddiâsıyla -haklı olarak- yer alıyor.

Meucci, Bell’den en az iki yıl önce, telefon patenti dâvâsıyla adını duyurmuştu. Meucci ile bir süre boyunca aynı laboratuvarı paylaşan Bell, ne tesâdüfse daha sonra, telefon için patent başvurusunda bulunup bir anda ünlü oldu.

Alexander Graham Bell’e, 1876 ​​yılının Mart ayında, bir patent verildi. Meucci’nin telefonun îcâdındaki rolü ise bir anlamda gözden kaçırıldı.

İhbâr Yenilenseydi, Bell, Patenti Aslâ Alamazdı!

Elektrik alanında başvuru almaktan sorumlu, patent ofisi denetçisi bile şöyle diyordu: “Bay Meucci’nin ihbârı, 1875 yılında yenilenmiş olsaydı; Bell’e hiçbir patent verilemezdi!”

6 Nisan 1875 târihinde, Alexander Graham Bell’e, aynı anda iki sinyâl gönderen, “çoklu telgraf” için patent verildi.

Bu dönemde, Meucci’nin îcâtlarına ve telefon serüvenine şâhit olanlar, dört bir yanda, yayın ve sponsor aramaya başladı. Tüm bunlar, Bell Şirketi ile kaçınılmaz bir mücâdele için yapıldı.

Dâvâlık Oldular, Fakat Ne Yazık ki Sonuç Değişmedi

1885 yılının Eylül ayında, Globe Telephone Company, Amerikan Bell şirketinin tekeline karşı çıkan diğer şirketlere katıldı; ABD Hükûmeti’ne, Bell’in patentinin hîle ile alındığı gerekçesiyle iptâli ve Meucci’nin önceliğini iddiâ ettiği bir başvuruda bulundu.

Yâni Bell, patenti alınca, dâvâlık oldular. Patent ihlâli, temyiz hakkı gibi çeşitli dâvâlarla uğraşan taraflar, 30 Kasım 1897 târihinde, her iki taraf için de hiçbir masraf ya da cezâ olmaksızın, Bell’in resmî îcâdı olarak kabûl edilmesi sonucuyla bu uzun sürecin sonuna geldiler.

Fakat tâlihsiz Meucci, bu dâvâlar sürerken, 1889 yılında, çoktan hayâtını kaybetmişti.

Bir iddiâya göre ise; Bell, bu dâvâlar sürerken, başsavcıya kendi şirketinden yüzde on hisse payı önermişti.

Meucci’nin Telefon Mûcitliği, 131 Yıl Sonra Resmîyet Kazandı

Meucci’ye, aradan tam 131 yıl geçtikten sonra, 2002 yılında, Amerikan Kongresi tarafından îtibârı geri verildi.

Ne yazık ki ABD Kongresi, fakir Floransalı göçmeni, telefonun resmî mûcîdi Alexander Graham Bell’den ziyâde, telefonun asıl mûcîdi olarak tanımakta, oldukça geç kaldı. Meucci, “modern iletişimin babası” olarak tanınma savaşını, maalesef ancak ölümünden yıllar sonra kazandı.

Daha Fazla Göster

Sefa Yapıcıoğlu

Alternatif Târih'in Kurucusu ve Genel Yayın Yönetmeni'dir. Celâl Bayar Üniversitesi, Fen - Edebiyat Fakültesi, Târih Bölümü ile aynı üniversitenin; Sosyal Bilimler Enstitüsü, Târih Anabilim Dalı, Yeniçağ Târihi Tezli Yüksek Lisans Programı mezunudur. Yine aynı üniversite ve enstitünün; Târih Anabilim Dalı'nda, Doktora (Ph.D.) eğitimine devâm etmektedir. Şer'îyye Sicilleri konulu tezleri, Türk Halk İnanç ve İnanışları'yla ilgili araştırmaları, Türk Târihi ile özelde Klasik Dönem Osmanlı Târihi vs. alanlarda sayısız çalışmaları mevcuttur. "Alternatif Târih, Türkmen Irımları (Halk İnanışları), Şahsiyetler, Alternatif Târih Metinleri, Târihin Öteki Dünyâsı (Sıra Dışı Olaylar ve Karakterler)" gibi yayımlanmış kitapları, "Meczûp" vb. editörlüğünü üstlendiği yayınlar ile çeşitli makâleleri bulunmaktadır. Kendisini; "Târih Kreatörü & Şimdiki Zaman Gözlemcisi" olarak tanımlamaktadır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
Kapalı